Trang 1 của 2
Do vậy, hành giả ngoài việc bình sanh nhất tâm niệm Phật, thì sự trợ niệm khi lâm chung của bạn đồng tu là điều kiện vô cùng quan trọng, đóng vai trò quyết định cho sự vãng sanh. Có vài người thường ngày tuy có công phu niệm Phật, nhưng khi lâm chung gia đình không biết Phật pháp, y theo những tà thuyết của thế tục, làm cho người bịnh tâm thức rối loạn không thành tựu chánh niệm, khiến việc vãng sanh bị chướng ngại vô cùng.
Trong phạm vi bài viết, chúng tôi xin trình bày về phương thức trợ niệm lúc lâm chung mà chư vị cổ đức đã chỉ dạy, ngõ hầu trợ giúp cho người niệm Phật giữ vững chánh niệm, trong giây phút quyết định sự phân phàm rẽ thánh quan trọng này.
Phần trợ niệm khi lâm chung, được chia thành ba phần lớn.
I. Người thân nên làm những việc gì khi có người thân lâm chung.
II. Việc làm của người trợ niệm và phương thức trợ niệm.
III. Người lâm chung nên chuẩn bị những việc gì.
Bài này chúng tôi sẽ trình bày phần thứ nhất.
I - Người bà con nên làm những việc gì khi có người thân lâm chung.
Trong gia đình khi có người thân bịnh nặng sắp lâm chung, để tỏ lòng thương yêu, đồng thời giúp đỡ cho thần thức người chết được vãng sanh các cảnh giới an lành, gia đình người bịnh cần chú ý những việc sau:
1. Đối với người bịnh phải có tình thương yêu chân thật.
Phàm làm người, tất nhiên đối với cha mẹ, anh em, vợ con, chúng ta đều mang ân nghĩa sâu nặng. Vì thế phận làm con cần phải có hiếu thảo với cha mẹ, làm chồng phải có tình nghĩa với vợ, làm cha phải có trách nhiệm với con cái, làm anh phải có từ ái đối với em. Do vậy, trong gia đình khi có người bịnh nặng, chúng ta cần đem lòng thương yêu chân thật, chăm sóc người bịnh cho tận tình chu đáo. Khi người bịnh sắp lâm chung, phải y theo lời Phật dạy để trợ niệm cho thần thức họ được vãng sanh Tây phương. Làm được như thế, mới thật sự đền ân đáp nghĩa trọn vẹn, đối với người mình đã mang ân.
Thời điểm bịnh nặng là giai đoạn khổ đau nhất của đời người, người bà con cần phải hết mình trong giai đoạn này. Đối với người bịnh nên chân thành, biểu lộ sự quan tâm, chăm sóc, thăm hỏi. Bất luận sự tình như thế nào, chúng ta đều phải tùy thuận ý muốn của người bịnh, tránh cho người bịnh phiền muộn, khởi phiền não. Và nhất là khi sắp lâm chung, người thân phải hết lòng trợ duyên niệm Phật, khiến cho tâm họ duyên theo câu hiệu Phật sớm được vãng sanh.
2. Phòng bịnh cần sạch sẽ, thoáng mát.
Trong phòng bịnh, gia đình nên thường xuyên lau chùi, quét dọn sạch sẽ. Tất cả những vật dụng không cần thiết nên dọn ra ngoài, chỉ để phòng trống không; một mặt là tránh sự chật chội gây chướng ngại người bịnh, kế nữa là tránh sự va chạm cho người trợ niệm ra vào. Nếu thời tiết quá nóng mà trong phòng không có máy điều hòa nhiệt độ, có thể mua nước đá về để quanh phòng, làm cho không khí trong phòng mát dịu.
Trong phòng bịnh trừ người trợ niệm, còn lại bà con đến thăm hỏi, hoặc những người không cầm đặng nét bi ai, sầu khổ; gia đình đều nên ngăn cản, không cho họ vào. Nếu để họ tiếp xúc người bịnh, dễ làm người bịnh loạn tâm, khó giữ được chánh niệm. Tất cả mọi người không được gây ồn ào, không được cười giỡn nói chuyện tạp, cũng như ăn uống trong phòng bịnh.
Trước giường bịnh nên thỉnh một bức tượng Phật A-di-dà (hoặc tượng Tây phương tam thánh), để đối diện sao cho người bịnh trông thấy, để sanh lòng kính ngưỡng, đồng thời cắm bình hoa tươi và đốt lò hương nhẹ. Trừ những khi có người niệm Phật trợ niệm ra, thời gian còn lại gia đình nên mở máy niệm Phật, để người bịnh nhiếp tâm theo tiếng niệm Phật trong máy mà niệm theo.
3. Không được bi ai, khóc lóc.
Giờ phút người bịnh sắp lâm chung, là giây phút quyết định cho sự vãng sanh hay đọa lạc. Nếu giây phút này, tâm người bịnh không luyến ái thế gian, một lòng tưởng Phật, niệm Phật thì quyết định sẽ được vãng sanh. Bằng không, sanh tâm tham luyến vợ con, tài sản... tất sẽ đọa lạc vào cảnh giới khổ đau. Vì thế, khi người bịnh sắp mạng chung, gia đình tuyệt đối không được bi ai khóc lóc, nếu bi ai khóc lóc chính là bản thân mình đã vô tình đẩy thần thức người bịnh đọa lạc vào cảnh giới tam đồ ác đạo.
Trong thân quyến, nếu ai không cầm lòng đặng trước nỗi chia ly, gia đình nên yêu cầu họ tránh xa, không được đứng gần người bịnh. Từ thời điểm người bịnh tắt hơi thở cho đến khoảng tám tiếng đồng hồ sau, những ai nếu khóc lóc thì phải đứng xa, khoảng cách tối thiểu làm sao cho tiếng khóc, không lọt vào tai người chết.
Hoặc như có người bà con, hàng xóm đến thăm, gia đình nên mời họ cùng đến phòng bịnh trợ duyên niệm Phật cho người bịnh. Nếu họ không đồng ý, nên mời họ sang phòng bên và nói: “Giai đoạn lâm chung là giai đoạn quan trọng nhất đời người, các vị đến trợ duyên niệm Phật cho người bịnh trong lúc này là rất tốt. Nếu không, xin các vị thông cảm sang phòng bên uống nước, nếu đối trước người bịnh khóc lóc, sẽ gây chướng ngại rất lớn cho sự vãng sanh của người bịnh. Mong các vị thông cảm cho”.
4. Thay người bịnh sắp xếp mọi công việc.
Có người với một số công việc đang làm dang dỡ, nhưng vô thường lại đến, khiến tâm nguyện chưa thành; từ đó sanh lòng lo lắng, sầu khổ. Ví như người xuất gia, thì chùa chiền xây cất chưa xong, đệ tử chưa thành tài để nối nghiệp; hoặc người tại gia thì gia cảnh bộn bề, con cái còn nhỏ... tất cả những điều đó làm cho người bịnh khi sắp lâm chung bứt rứt không yên, đôi khi miệng tuy niệm Phật, nhưng trong lòng vẫn không chút an ổn.
Với người bịnh nếu còn một số việc quan trọng, mà ngày thường chưa kịp nói, nhân khi tinh thần họ còn tỉnh táo, chúng ta nên hỏi cho rõ ràng. Và tùy theo mỗi việc khúc mắc của họ, cũng như những công việc họ đang lỡ dỡ... gia đình nên tùy nghi giải thích và hứa sẽ cố gắng thay họ nối tiếp công việc, để cho người bịnh trước khi chết có sự an lòng.
Còn khi người bịnh tâm thức đã rơi vào hôn mê, lúc đó gia đình không nên đối trước họ nói các việc thế sự, gia đình… tránh làm loạn chánh niệm. Chúng ta nên nói: “Giờ phút này mong ông đừng bận tâm việc thế sự, mọi công việc chúng tôi sẽ thay ông đảm đương, bây giờ ông chỉ một lòng niệm Phật, cầu nguyện vãng sanh Tây phương mà thôi”.
5. Mời người trợ niệm.
Muốn thành tựu vãng sanh, ngoài việc người bịnh khi sanh tiền có công phu niệm Phật đạt đến chỗ nhất tâm bất loạn, thì việc trợ duyên niệm Phật khi lâm chung là một yếu tố vô cùng quan trọng. Do vậy, người niệm Phật khi còn sống, nên kết bạn với những người đồng tu Tịnh độ, để sách tấn nhau trong việc tu học và khi lâm chung trợ niệm cho nhau, ngõ hầu thành tựu tịnh nghiệp vãng sanh, điều này vô cùng quan trọng.
Thời điểm người bịnh sắp mạng chung, gia đình nên mời chư Tăng hay các vị cư sĩ đồng tu tịnh độ đến trợ niệm. Khi người trợ niệm đến, chúng ta phải nhất nhất nghe theo lời chỉ giáo của họ, bởi những vị này là người chịu trách nhiệm cứu độ thần thức của người thân quyến mình. Người thân quyến có vãng sanh hay không phần lớn là nhờ vào sức trợ niệm của họ. Vì thế gia đình cần hết lòng tiếp đãi các vị đó. Giả sử họ bận việc hoặc chưa kịp đến, lúc này gia đình nên như pháp, đứng ra trợ duyên niệm Phật cho người bịnh.
6. Khuyến khích người bịnh niệm Phật.
Người bịnh lúc còn khỏe, nếu như bình sanh niềm tin pháp môn Tịnh độ chưa vững, chúng ta nên mỗi ngày đối trước họ có đôi lời khai thị. Đối trước người bịnh nói về nỗi khổ Ta bà và niềm vui thù thắng của Cực lạc, để người bịnh nhận thức được Ta bà là cõi tạm, Tịnh độ mới là chốn quê nhà, từ đó sanh tâm hoan hỷ một lòng chấp trì danh hiệu Phật.
Nếu người bịnh khi sống đã phát khởi tín tâm, dốc lòng niệm Phật, chúng ta không cần khuyến đạo khai thị, mà chỉ khuyên người bịnh nhất tâm niệm Phật là được. Giả sử tâm thức người bịnh đã đến lúc hôn muội, bấy giờ gia đình không cần nói lời khuyến khích niệm Phật, mà chỉ chuyên tâm niệm Phật lớn tiếng, để trợ duyên cho người bịnh.
Người bịnh khi sắp tắt hơi thở, giả sử thân thể có đại tiểu tiện xú uế cũng không cần lau chùi, lúc đó chúng ta chỉ lo niệm Phật trợ niệm. Có điều người bà con trong khi trợ niệm, không nên đứng đối diện mà chỉ nên đứng hai bên người bịnh, cũng như tiếng niệm Phật không được xen lẫn niềm bi ai sầu thảm, bởi người bịnh nếu thấy mặt bà con, hoặc nghe tiếng niệm Phật pha lẫn sầu thảm; dễ sanh niệm quyến luyến khó được vãng sanh.
7. Vì người bịnh tu tạo công đức.
Trong gia đình có người bịnh nặng, cả nhà nên phát nguyện ăn chay, tuyệt đối không được sát hại chúng sanh, đồng thời vì người bịnh tu tạo các công đức. Việc lúc lâm chung có chánh niệm hay không, tùy thuộc rất nhiều vào công đức sâu hay cạn của người bịnh sanh tiền đã tác tạo. Vì thế, thay người bịnh làm các công đức là điều vô cùng quan trọng, đây là việc thể hiện tình thương chân thật đối với người bịnh, đồng thời có ảnh hưởng rất lớn đối với sự giải thoát của họ.
Trong kinh Địa Tạng Bồ-tát bổn nguyện phẩm Như lai tán thán thứ sáu, dạy gia đình nào có người bịnh nặng, rơi vào cảnh cầu sống không được cầu chết không xong; người bà con nên đem những tài vật người bịnh ưa thích, đối trước bịnh nhân xướng lên ba lần, đại để nói nay tôi đem những tài sản của ông để bố thí cúng dường, hồi hướng công đức cho ông. Có điều với người bịnh nào sanh tiền tâm còn đầy bỏn sẻn, chúng ta không nên đối người bịnh xướng lời trên, tránh việc khởi lòng tham tiếc của họ, mà chỉ nên đối trước Tam bảo để xướng lời trên là được.
Người bịnh rơi vào trường hợp cầu sanh bất đắc, cầu tử bất đắc, là do tâm tham ái vật chất quá nặng, vì vậy kinh Địa Tạng dạy đem của cải họ yêu thích ra bố thí, mục đích để xả trừ tâm tham ái cho họ. Thứ nữa, việc làm bố thí lúc này, là để cho người bịnh hưởng trọn phần công đức. Như trong kinh dạy, người nào khi sống làm công đức sẽ hưởng được trọn phần, bằng như đợi sau khi chết gia đình vì họ làm công đức hồi hướng, người chết chỉ hưởng được một phần bảy, sáu phần còn lại thuộc về người sống làm công đức.
8. Đối trị nghiệp chướng phát hiện.
Người bịnh sắp chết nếu nghiệp chướng phát hiện, như họ không hoan hỷ khi nghe tiếng niệm Phật, hoặc khởi tâm tham ái, sân hận, hoặc thấy các oan hồn hiện ra đòi mạng sống… Lúc đó chúng ta nên đối trước Tam bảo trì tụng kinh sám, khẩn thiết chí thành vì họ sám hối nghiệp chướng, khiến nghiệp chướng của họ sớm được tiêu trừ.
Đại để nghiệp chướng phát hiện khi sắp lâm chung có hai phần, một là người bịnh tuy niệm Phật nhưng vẫn sanh tâm nghi ngờ, như pháp sư Từ Chiếu dạy: “Người tu Tịnh độ, khi lâm chung thường có ba điều nghi, hay làm chướng ngại cho sự vãng sanh. Ba điều nghi là: Nghi mình túc nghiệp sâu nặng, thời gian công phu tu hành ít, e không được vãng sanh. Nghi mình bản nguyện chưa thành, tham sân si chưa dứt, e không được vãng sanh. Nghi mình niệm Phật, Phật không đến rước, e không được vãng sanh”.
Phần thứ hai là cảnh giới khủng bố trong tâm, như người bịnh thấy các oan hồn đến đòi mạng, hoặc chúng sanh các cảnh giới khác đến khuyến dụ người bịnh về với họ. Những điều này làm cho người bịnh phân tâm, dễ đọa lạc. Nếu gặp phải những chướng ngại trên, gia đình nên y theo kinh điển để phá trừ nghi chướng cho họ, cũng như thành tâm vì họ sám hối, khiến cho các cảnh giới bất như ý không hiện khởi trong tâm người bịnh.
9. Gia đình không nghe theo tà thuyết.
Thông thường với gia đình không biết Phật pháp, hoặc tuy biết Phật pháp nhưng không thông hiểu giáo lý, thường rơi vào những việc làm mê tín dị đoan. Trong nhà khi có người chết, họ thường tin theo các phong tục tập quán sai lầm, gây sự tác hại cho người chết không ít. Vì thế, người Phật tử khi gia đình có người thân lâm chung, cần nên phân biệt tà chánh, tránh các việc làm tác hại cho người thân của mình.
Những tà thuyết, những phong tục sai lầm của người thế tục đối với người sắp chết rất nhiều. Đại để, như có người nói: “Trong nhà có người mới chết, con cháu cần phải khóc lóc, nếu không khóc lóc, thần hồn người chết không ra khỏi nhà”. Lại có người nói: “Người mới chết lúc thân thể còn ấm, xương thịt mềm mại, thời điểm này tắm rửa thay áo quần là rất tốt”.
Lại nói: “Người chết rồi phải nên dời sang giường khác, kẻo không thần giường quở trách”. Hoặc có người bảo: “Muốn báo ân người chết, cần phải giết heo, gà cúng tế, để cầu thần thánh gia hộ”. Hoặc có người bảo: “Gia đình nên mời những vị pháp sư bùa chú, đến cúng cấp siêu độ cho người chết”...
Tất cả những tà thuyết của thế gian, không những không chút lợi ích, mà gây tác hại đối với người chết rất nhiều, gia đình không nên làm theo. Giờ phút này gia đình chỉ có một việc duy nhất, là nghe theo lời chỉ bảo của các vị trợ niệm, không được khóc lóc, một lòng niệm Phật trợ niệm cho người quá cố mà thôi.
10. Những việc cần chú ý sau khi người bịnh tắt hơi thở.
Người bịnh sau khi chấm dứt hơi thở, trước lúc thân thể còn chưa lạnh hẳn, ở giai đoạn trung gian này người bà con cần đặc biệt chú ý. Gia đình nên tiếp tục niệm Phật, từ thời điểm này cho đến sau tám giờ đồng hồ. Đồng thời không được khóc lóc, rờ rẫm vào thân xác người chết, và cử người canh phòng không để cho chó, mèo chạy nhảy đụng vào người chết.
Nên biết, ở thời điểm này, người chết tuy đã chấm dứt hơi thở, nhưng cơ thể vẫn còn hơi nóng, nếu có người rờ rẫm hoặc chó mèo đụng vào, người chết sẽ rất đau đớn, sầu khổ; dễ sanh tâm sân hận, luyến ái, làm nhân tố đọa lạc sanh tử luân hồi. Gia đình không nên thăm dò hơi nóng của người chết, để xác định cảnh giới tái sanh, bởi việc này đối với người chết hoàn toàn không chút lợi ích.
Sau tám giờ đồng hồ, như muốn thăm dò thân thể người chết đã lạnh hẳn hay chưa, cũng nên mời một vị có công phu tu hành tương đương, dùng tay nhẹ nhàng thăm dò. Nói chung ở vào thời gian này, gia đình nên nghe theo lời chỉ giáo của vị trợ niệm, ngõ hầu tránh sự tác hại cho người chết. Nếu không có người trợ niệm, gia đình có thể cẩn thận, nhẹ nhàng thăm dò hơi nóng thân thể người chết; đợi khi toàn thân lạnh hẳn, mới tiến hành các thủ tục tắm rửa, thay quần áo.
Tóm lại tri ân và báo ân là công hạnh của người Phật tử. Tri ân là chúng ta phải biết nhớ nghĩ đến ân đức người đã sanh thành cưu mang mình, báo ân là tìm mọi cách để đáp đền ân đức của người mà mình đã chịu ân. Chúng ta sống trên cõi đời, bản thân mỗi người không ai là không mang nặng ân nghĩa của cha mẹ, vợ chồng, anh em và bà con quyến thuộc.
Biết được ân nghĩa sâu nặng đó; người Phật tử cần phải tìm cách báo đáp. Muốn báo đáp trọn vẹn, không gì hơn là chúng ta phụng hành theo lời Phật dạy, người bà con đối với người bịnh, khi họ còn sống thì phụng dưỡng vật chất, khuyến khích họ quy hướng Tam bảo, bỏ ác làm lành ăn chay niệm Phật, và khi lâm chung thì tạo mọi điều kiện trợ duyên cho họ đạt được chánh niệm, nhất tâm niệm Phật để thanh thản ra đi về nơi cõi Phật.
- Lui
- Tới >>
Phật Học